Vaar je eigen kompas.
Een levensles van mijn vader.
De schipper
Ivo van der Wal — Schipper, ervaringsdeskundige en onderzoeker
Ik ben Ivo van der Wal. Ik woon op een klassiek zeiljacht, een Moody 42 met twee masten. Het schip is mijn thuis en de plek vanwaar ik de wereld verder wil ontdekken.
Naast het zeilen werk ik als ggz-agoog en ervaringsdeskundige in de geestelijke gezondheidszorg. Ook houd ik me bezig met onderzoek naar bewustzijn, menselijke ervaringen en de manier waarop we de wereld begrijpen.
Mijn leven heeft verschillende koersen gekend. Niet alles verliep volgens plan. Maar onderweg heb ik veel geleerd over vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en opnieuw beginnen.
Met Sail4Recovery breng ik die verschillende werelden samen.
Mijn geschiedenis op het water begon alleen al veel eerder. In een schuur bij mijn opa en oma.
1. Het begon in een schuur.
Van de eerste kiel tot de wijde wereld.
Mijn vader bouwde zijn eerste schip zelf. Hij haalde zijn lasdiploma, kocht staalplaten en bouwtekeningen en begon aan een Huitema Schouw van 7,30 meter. Niet op een scheepswerf, maar in de schuur bij mijn opa en oma.
Ik zat nog op de lagere school. Tussen de middag at ik bij mijn grootouders en iedere dag liep ik even de schuur in om te kijken wat mijn vader de avond daarvoor weer had gedaan. Want na zijn werk ging hij vrijwel iedere avond verder met de bouw van zijn schip.
Ik heb het hele schip zien ontstaan. Van de kielbalk tot een compleet zeiljacht. Spant voor spant, onderdeel voor onderdeel. Wat begon als een verzameling staalplaten en bouwtekeningen, werd langzaam een schip waarmee we op avontuur konden.
En dat deden we ook.
We voeren door Nederland, verkenden nieuwe wateren en vielen droog op de Waddenzee. Het ritme van getij, wind en weer werd al vroeg onderdeel van mijn leven.
Mijn belangstelling voor schepen en zeilen begon dus niet met een zeilcursus of een vakantie. Ze begon in een schuur, waar ik iedere middag kon zien hoe mijn vader zijn droom werkelijkheid maakte.
2. Een leven op het water.
Van kleine bootjes naar groot water.
Als kind leerde ik zelf zeilen in een Optimist. En naarmate ik groter werd, groeiden de scheepjes mee. Van Optimist naar Flying Junior en vervolgens een Waarschip 600. Elk schip had zijn eigen karakter en bracht nieuwe mogelijkheden.
Zeilen betekent voor mij vrijheid, ontdekken en onderweg zijn. Maar ook leren omgaan met omstandigheden die je niet zelf bepaalt.
De wind draait. Het weer verandert. Een bestemming blijkt soms niet haalbaar. Je leert kijken, vooruitdenken en bijsturen.
In de jaren die volgden maakte ik steeds langere reizen. Ik voer met verschillende schepen, waaronder later mijn eigen Contest 28. Daarmee groeide ook mijn ervaring met navigeren, onderhoud, techniek en het leven aan boord.
Inmiddels woon ik op een Moody 42 CC Ketch, een klassiek zeiljacht met twee masten. Het schip is mijn thuis en het vertrekpunt voor nieuwe reizen.
Het water is mijn hele leven aanwezig geweest. Soms als vriend, soms als uitdaging, maar altijd als een plek waar ik me thuis voel.
3. Het vertrouwen niet beschaamd.
De Noordzeedriehoek — juni 1989.
Op 17 juni 1989 vertrok ik samen met mijn vader vanuit Den Helder voor mijn eerste grote zeereis. Ik was 21 jaar en had nog maar enkele maanden daarvoor een afkickcentrum verlaten.
We voeren met een Trintella van 8,45 meter de Noordzeedriehoek: van Den Helder naar Lerwick op de Shetlands, vervolgens naar Haugesund in Noorwegen en uiteindelijk weer terug naar Nederland.
Het werd een reis die voor ons allebei een grote betekenis heeft gekregen.
Tijdens de oversteek van de Shetlands naar Noorwegen begon de wind steeds verder aan te wakkeren. De zee bouwde zich op en uiteindelijk kregen we windkracht negen.
De Decca-navigatie liet ons in de steek. Omdat we niet precies wisten waar we waren, voeren we noodgedwongen langs de Noorse kust, in de hoop dat er eindelijk een vuurtoren zou aangaan waarmee we onze positie konden bepalen.
Het was koud. We waren moe. De golven waren enorm, lang en indrukwekkend.
Toen eindelijk een vuurtoren zichtbaar werd, konden we onze positie bepalen en koers zetten naar Haugesund.
Maar het spannendste moest nog komen.
In het halfdonker voeren we tussen de rotsen door de vaargeul naar binnen. Later stonden we op de hoge rotsen en keken terug naar de route die we hadden gevaren.
Pas toen zagen we hoe smal de vaargeul werkelijk was. Scherpe rotsen aan weerszijden, waar de golven op braken.
We schrokken ons alsnog dood. Dat hadden we in het donker niet kunnen zien.
Voor mij betekende die reis veel meer dan een eerste grote oversteek.
Na een moeilijke periode kreeg ik mede door deze tocht weer vertrouwen in mezelf. Niet doordat iemand mij vertelde wat ik kon of moest doen, maar doordat ik samen met mijn vader iets ondernam waarbij vertrouwen, verantwoordelijkheid en samenwerking werkelijk nodig waren.
Onlangs bracht mijn vader voor mijn verjaardag het oude logboek uit 1989 mee. Het papier was vergeeld, maar de handgeschreven posities, koersen en verslagen waren nog verrassend helder.
Er stond een zin in die me opnieuw raakte:
“We hebben het vertrouwen in onszelf en het schip niet beschaamd.”
Misschien ligt hier wel een deel van de oorsprong van Sail4Recovery.
Mijn vader gaf me de ruimte om zelf te ontdekken wat ik aankon.
Lees het volledige verhaal van de Noordzeedriehoek van 1989 →Verschijnt later.
4. Niet alles verloopt volgens plan.
Ervaring neem je mee. Ook als je opnieuw begint.
Mijn leven heeft niet altijd een rechte koers gevolgd.
Ik heb zelf ervaren hoe het is wanneer vanzelfsprekendheden verdwijnen, wanneer je vastloopt en wanneer je opnieuw moet ontdekken hoe je verder wilt leven.
Verslaving, psychische ontregeling en perioden van herstel hebben hun sporen nagelaten. Niet alleen in moeilijke herinneringen, maar ook in de manier waarop ik naar mensen en het leven kijk.
Ik heb geleerd dat herstel niet altijd betekent dat je terugkeert naar hoe het vroeger was. Soms verandert er iets wezenlijks en ontstaat er een andere manier van leven.
Ook geloof ik niet dat herstel voortdurend vooruitgang hoeft te betekenen. Soms sta je stil. Soms ga je achteruit. Soms gebeurt er lange tijd ogenschijnlijk weinig.
Dat mag er wat mij betreft allemaal zijn.
Wat voor de één helpend is, kan voor een ander heel anders uitpakken. Niemand kan van buitenaf precies bepalen welke weg iemand moet afleggen.
Die overtuiging is niet alleen ontstaan vanuit mijn eigen ervaringen. Ze is in de loop van de jaren ook gegroeid door de vele mensen die ik heb ontmoet.
5. Van ervaring naar ervaringskennis.
De mens achter het verhaal.
Mijn werkende leven begon in de theatertechniek. Vijftien jaar werkte ik met licht, geluid en alles wat nodig is om een voorstelling mogelijk te maken.
Daarna koos ik voor een andere richting en ging ik werken in de geestelijke gezondheidszorg.
Als ggz-agoog en ervaringsdeskundige ontmoet ik mensen die te maken hebben met kwetsbaarheid, ontregeling, verlies, herstel en de soms ingewikkelde systemen daaromheen.
In dat werk komen mijn persoonlijke ervaringen en professionele kennis samen. Maar ik ben me er ook van bewust dat mijn eigen verhaal nooit het verhaal van een ander is.
Wat mij heeft geholpen, hoeft voor iemand anders niet te werken.
Ik vind het belangrijk om mensen te ontmoeten zonder hen meteen te definiëren vanuit een diagnose, probleem of maatschappelijke positie.
Niet alles hoeft opgelost te worden. Niet ieder gesprek hoeft ergens naartoe. Soms begint een waardevolle ontmoeting met luisteren, nieuwsgierig zijn en de ander de ruimte geven.
Die manier van kijken neem ik ook mee aan boord.
6. Nieuwsgierigheid als kompas.
Blijven onderzoeken. Blijven ontdekken.
Naast het zeilen en mijn werk in de geestelijke gezondheidszorg houd ik me bezig met bewustzijn, menselijke ervaringen, samenwerking en de manier waarop we de werkelijkheid begrijpen.
Ik ben nieuwsgierig naar hoe mensen betekenis geven aan gebeurtenissen, hoe relaties ontstaan en hoe onze positie bepaalt wat we wel en niet kunnen zien.
Vanuit die belangstelling ontwikkel ik de I·V·O Lens, een analytisch denkkader waarmee ik mogelijkheden, relaties en selectieprocessen onderzoek.
Ik onderzoek graag bestaande aannames, ook die van mezelf. Niet om gelijk te krijgen, maar om beter te begrijpen wat er gebeurt en welke andere verklaringen mogelijk zijn.
Die nieuwsgierigheid stopt niet zodra ik aan boord stap.
Een zeilreis brengt voortdurend situaties met zich mee waarin je moet waarnemen, afwegen en reageren. Soms ontstaan daar interessante gesprekken uit. Soms ook niet.
Dat is allebei prima.
Aan boord hoeft niemand zich met theorie, persoonlijke ontwikkeling of onderzoek bezig te houden. De ervaring zelf is voldoende.
7. Samen onderweg.
Geen goeroe. Wel een schipper.
Met Sail4Recovery breng ik verschillende onderdelen van mijn leven samen: het zeilen, mijn eigen ervaringen met herstel, mijn professionele achtergrond en mijn nieuwsgierigheid naar mensen en hun verhalen.
Ik woon op mijn schip en nodig anderen uit om een stukje van dat leven te delen.
We zeilen, koken, eten, praten, lachen of zijn stil. Soms varen we een flinke afstand. Soms blijven we ergens liggen omdat het weer daarom vraagt of omdat die plek op dat moment goed bevalt.
Er is geen vast dagprogramma en niemand hoeft met een vooraf bepaald doel aan boord te stappen.
Ik bied geen therapie en beloof niemand dat een zeilreis zijn leven zal veranderen.
Wat ik wel kan bieden, is een goed voorbereid schip, mijn ervaring als zeiler, een kleine groep en de ruimte om een paar dagen buiten de gebruikelijke omgeving te leven.
Als schipper blijf ik verantwoordelijk voor het schip, de navigatie en de veiligheid. Dat vraagt soms om duidelijke beslissingen.
Maar buiten die verantwoordelijkheid vind ik gelijkwaardigheid belangrijk. Aan boord zijn we in de eerste plaats mensen, ieder met onze eigen achtergrond en ervaringen.
Ik weet uit eigen ervaring hoe waardevol het kan zijn wanneer iemand je vertrouwen geeft en ruimte laat om zelf iets te ontdekken.
Wat een ander met die ruimte doet, is niet aan mij. Mijn vader zei altijd: “Vaar je eigen kompas.” Die woorden draag ik mijn hele leven al met me mee. Met Sail4Recovery wil ik anderen de ruimte bieden om hun eigen koers te ontdekken. Niet om te bepalen waar iemand naartoe moet, maar om een stukje samen op te varen.
Goed georganiseerd. Vrij om te ervaren.
Kennismaken?
Wil je meer weten over Sail4Recovery, een keer kennismaken of bespreken of een reis iets voor jou is?
Neem gerust contact op.